Türkçe English

r-TMS (repetetif transkranial manyetik stimülasyon) cihazı

Tinnitus Tedavisinde rTMS’nin KBB Alanındaki Yeri: Off-Label Kullanım ve Güncel Bilimsel Yaklaşım

ve Klinik Perspektif Yaklaşım

Tinnitus, günümüzde yalnızca periferik işitme sistemi patolojileri ile açıklanamayan, santral sinir sistemi düzeyinde gelişen kompleks bir nöroplastik süreç olarak kabul edilmektedir. Bu yeni paradigma, tedavi yaklaşımlarının da genişlemesine yol açmış; özellikle nöromodülasyon teknikleri tinnitus yönetiminde giderek daha önemli bir yer edinmiştir (1,2).

Tekrarlayan transkraniyal manyetik stimülasyon (rTMS), bu bağlamda santral işitsel ağlar ve ilişkili nöronal devrelerdeki hiperaktiviteyi modüle etme potansiyeli ile öne çıkan bir yöntemdir. Fonksiyonel görüntüleme ve nörofizyolojik çalışmalar, tinnitusun işitsel korteks başta olmak üzere geniş nöronal ağlarda reorganizasyon ile ilişkili olduğunu göstermekte; rTMS’nin bu ağlar üzerinde düzenleyici etkiler oluşturabildiği ortaya konmaktadır (3–5).

rTMS’nin tinnitus tedavisinde henüz FDA ( Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) veya EMA (Avrupa İlaç Ajansı) tarafından spesifik bir endikasyon almış olmaması, klinik değeri açısından sıklıkla yanlış yorumlanmaktadır. Ancak modern tıpta yaygın olarak kullanılan “off-label kullanım” kavramı, bu durumu açıklamak açısından kritik öneme sahiptir. Off-label kullanım, bilimsel veri, biyolojik rasyonel ve klinik deneyim doğrultusunda, bir tedavinin onaylı endikasyonları dışında uygulanmasını ifade eder ve nöroloji, psikiyatri ve kulak burun boğaz pratiğinde yaygın bir yaklaşımdır (6–8).

rTMS bu çerçevede değerlendirildiğinde, tinnitus tedavisinde FDA tarafından spesifik olarak onaylanmış bir endikasyona sahip olmamakla birlikte, Amerika Birleşik Devletleri dahil olmak üzere birçok ülkede klinik pratiğin içinde yer almaktadır. Özellikle ABD’de, hekimler bilimsel gerekçe ve klinik değerlendirme doğrultusunda rTMS’yi tinnitus hastalarında off-label olarak uygulayabilmekte; bu kullanım yasal çerçeve içinde olup yasaklı bir uygulama değildir. Bu durumun altının çizilmesi önemlidir: rTMS’nin tinnitus için FDA onayı bulunmaması, bu yöntemin klinikte uygulanmadığı veya uygulanmasının uygun olmadığı anlamına gelmemektedir. Aksine, bu durum daha çok tedavinin endikasyon genişletme sürecinin devam ettiğini ve klinik kullanım ile düzenleyici onay süreçlerinin farklı zaman çizelgelerinde ilerlediğini göstermektedir.

Kliniğimizde rTMS (tekrarlayan transkraniyal manyetik stimülasyon) tedavisi, tinnitus (kulak çınlaması) başta olmak üzere uygun hasta gruplarında, bilimsel veriler ve klinik deneyim doğrultusunda off-label olarak uygulanmaktadır.

 

Off-label kullanım, modern tıpta yaygın ve kabul görmüş bir yaklaşımdır ve tedavinin hekim değerlendirmesi ile, hasta özelinde planlanmasını ifade eder. Uygulamalarımız, güncel bilimsel literatür ve uluslararası klinik yaklaşımlar temel alınarak gerçekleştirilmektedir.

Nitekim randomize kontrollü çalışmalar ve sistematik derlemeler ile meta-analizler, rTMS’nin belirli hasta gruplarında tinnitus şiddeti ve rahatsızlık düzeyinde anlamlı azalma sağlayabildiğini göstermektedir (9–11).

Tinnitusun patofizyolojik süreci incelendiğinde, koklear hasar sonrası gelişen afferent input azalmasının santral işitsel sistemde kompansatuar gain artışı, nöronal senkronizasyon ve maladaptif nöroplastisite ile sonuçlandığı görülmektedir (1,3).

rTMS, bu sürecin özellikle santral bileşenini hedefleyerek, kortikal hiperaktiviteyi azaltma ve nöronal ağ organizasyonunu yeniden düzenleme potansiyeline sahiptir.

Bu noktada küresel yaklaşımlar arasında dikkat çekici farklılıklar bulunmaktadır. Batı tıbbı, tedavi yöntemlerini yüksek düzeyde kanıt ve standart protokoller üzerinden değerlendirirken; Japonya, Güney Kore ve Çin gibi Uzak Doğu ülkelerinde rTMS, biyolojik rasyonel ve klinik gözlemler doğrultusunda daha erken dönemde ve daha geniş kapsamda klinik uygulamaya dahil edilmektedir.

Uzak Doğu yaklaşımı, tinnitusun dinamik ve modifiye edilebilir bir süreç olduğu kabulüne dayanmakta; rTMS’yi yalnızca semptom baskılayıcı bir yöntem olarak değil, nöroplastisiteyi modüle eden aktif bir tedavi aracı olarak konumlandırmaktadır. Bu yaklaşım, özellikle erken dönemde santral reorganizasyonun önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Bununla birlikte, rTMS’nin etkisi yalnızca erken dönem ile sınırlı değildir. Kronik tinnitus olgularında da rTMS, yerleşmiş kortikal hiperaktivite ve nöronal ağ disfonksiyonunu yeniden düzenleyerek semptom kontrolüne katkı sağlayabilmektedir (10–12). Bu durum, rTMS’nin faza özgü farklı hedeflerle uygulanabilen dinamik bir tedavi yaklaşımı olduğunu göstermektedir.

Günümüzde ortaya çıkan veriler, rTMS’nin tinnitus tedavisinde “onaylı olup olmama” ekseninde değil; hasta seçimi, uygulama protokolü ve zamanlama gibi parametreler üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, tedavinin etkinliğini artırmaya yönelik daha kişiselleştirilmiş stratejilerin geliştirilmesine olanak sağlamaktadır.

Sonuç olarak, rTMS tinnitus tedavisinde santral nöroplastisiteyi hedefleyen, giderek artan bilimsel veri ile desteklenen ve multidisipliner yaklaşımlar içinde önemli bir yer edinen bir tedavi seçeneğidir. Batı’nın metodolojik gücü ile Uzak Doğu’nun klinik pragmatizminin birleşimi, gelecekte tinnitus tedavisinde daha etkili ve hedefe yönelik yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

KAYNAKLAR

  1. Langguth B, Kreuzer PM, Kleinjung T, De Ridder D.
    Tinnitus: causes and clinical management. Lancet Neurology. 2013.
  2. De Ridder D, Vanneste S, Freeman W.
    The Bayesian brain: phantom percepts resolve sensory uncertainty. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 2014.
  3. Eggermont JJ, Roberts LE.
    The neuroscience of tinnitus. Trends in Neurosciences. 2004.
  4. Adjamian P, Sereda M, Hall DA.
    The mechanisms of tinnitus: perspectives from human functional neuroimaging. Hearing Research. 2009.
  5. Roberts LE, Eggermont JJ, Caspary DM, Shore SE, Melcher JR, Kaltenbach JA.
    Ringing ears: the neuroscience of tinnitus. Journal of Neuroscience. 2010.
  6. U.S. Food and Drug Administration (FDA).
    Understanding Unapproved Use of Approved Drugs ("Off-Label").
  7. Rosenbaum SE.
    The role of off-label use in modern medicine. Journal of the American Medical Association. 2009.
  8. Radley DC, Finkelstein SN, Stafford RS.
    Off-label prescribing among office-based physicians. Archives of Internal Medicine. 2006.
  9. Lefaucheur JP, Aleman A, Baeken C, et al.
    Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS). Clinical Neurophysiology. 2020.
  10. Folmer RL, Theodoroff SM, Casiana L, et al.
    Repetitive transcranial magnetic stimulation treatment for chronic tinnitus: a randomized clinical trial. JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery. 2015.
  11. Chen JJ, Zeng BS, Wu CN, et al.
    Efficacy of repetitive transcranial magnetic stimulation for tinnitus: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Neuroscience. 2020.
  12. Plewnia C, Reimold M, Najib A, Reischl G, Plontke SK, Gerloff C.
    Moderate therapeutic efficacy of repetitive transcranial magnetic stimulation for chronic tinnitus: a randomized controlled trial. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry. 2007.